De vorige keer meldde ik dat ik sinds enkele maanden interim Raad van Bestuur ben bij XONAR, jeugdzorg, vrouwenopvang en hulpverlening en alleenstaande minderjarige vreemdelingen, in Zuid Limburg. En dat mij boeit hoe de kleinste organisatorische eenheid invloed kan uitoefenen op het proces.
Wel, laat ik mij beperken tot de jeugdzorg. Centraal in de hulpverlening staat de cliënt. Dat is een open deur. Maar meer van belang is dat ook het gezin en de sociale omgeving betrokken worden bij de hulpvraag. Een hulpvraag is immers altijd context gebonden! Ook dat wordt wel beleden binnen XONAR, maar de daadwerkelijke ondersteuning van de cliënt èn het cliëntsysteem zal veel meer aandacht moeten krijgen.
De hulpverlening in de jeugdzorg wordt vooral uitgevoerd door professioneel opgeleide medewerkers. Met dezelfde kanttekeningen als in het bedrijfsleven. De opleiding staat soms te ver af van de werkelijkheid en een goed leerling-gezel-meester systeem zou ingebed moeten worden om de geëigende kwaliteit te kunnen realiseren.
De hulpverlening vindt echter in de meeste gevallen plaats in een een-op-een relatie, in de zin van de hulpverlener met de cliënt of de hulpverlener met het gezin (of . . .). Een team van professionele hulpverleners kan zichzelf vakinhoudelijk goed bedruipen, mits de professionele kaders bekend voorondersteld worden. Dus dat er sprake is van een goed hulpverleningsplan met een duidelijk (afgebakend) zorgpad en met heldere interventies. Op dat gebied ontwikkelt zich veel binnen de jeugdzorg.
Maar net als in de thuiszorg kunnen teams zich uitstekend zelfstandig redden, mits zij geholpen worden bij de (administratieve en bureaucratische) rompslomp. Een rompslomp die organisaties zoals XONAR ook zelf hebben aangebracht of die vanuit wet- en regelgeving is ontstaan.
Een goede mogelijkheid om dat te doorbreken is te gaan werken met zelfstandige units, die in een soort van franchisemodel aan XONAR, als franchisegever, zijn verbonden. De rompslomp blijft dan bij de franchisegever (XONAR) en de professionals kunnen zonder die last aan de slag. XONAR gaat hiermee ervaring opdoen. Natuurlijk blijft overeind dat er eisen aan kwaliteit en toetsing moeten worden gesteld.
De dynamiek in de jeugdzorg (annex de andere sectoren) is geweldig. Dat vraagt om snelle en adequate beslissingen en dus ook korte beslislijnen. In een sector waar de vergrijzing toeslaat en de Arbeidsrelaties vaak langdurig zijn, soms meer dan dertig jaren. Niet dat het perse aan die vergrijzing ligt maar het cement om veranderingen te weerstaan kan groot zijn, door de historische context of door een monopoliepositie.